FOTOĞRAFTA MİNİMALİZM

Minimalizm Sanat Akımının Doğuşu ve Etkisi:

Minimalizm,1960’larda Amerika’da ortaya çıkan bir sanat akımıdır. Bu akım, sanatı en temel unsurlarına indirgemeyi ve gereksiz ayrıntılardan arındırmayı hedefler.

Minimalizmin dayandığı temel felsefe tek bir cümle ile özetlenebilir: “Less is more” veya Türkçe’ye “Az çoktur” belki biraz daha düzgün bir ifade ile “Az aslında çoktur” diye çevirmek mümkündür.

Minimalizmin temel prensipleri arasında sadelik, tekrar eden geometrik şekiller ve desenler, boşluk kullanımı ve belirginlik yer alır. Bu prensipler; mimari, resim, müzik, edebiyat ve fotoğrafçılık gibi birçok sanat dalında kendini göstermiştir. Minimalizm, sanatın özüne dönmeyi ve izleyiciye doğrudan sade bir mesaj vermeyi amaçlar. Minimalist sanatçılar, fazla süsleme ve karmaşıklıktan uzak durarak, sadelik ve belirginlik ile etkileyici eserler yaratmışlardır. Bu akımın kökenleri modernizmin getirdiği sadelik arayışına ve Japon Zen felsefesine dayanır.

Fotoğraf Sanatında Minimalizm:

Minimalizm akımı 1960’lı yıllardan itibaren bütün sanat disiplinlerinde üretilen eserleri etkilemeye başlamıştır. Birçok sanatçının birden fazla sanat disiplininde eserler verdiği bir dönemde minimalizm akımının fotoğraf sanatına da yansımaması düşünülemez. Ancak ilk kim tarafından, hangi tarihte kullanıldı tam olarak bilinmemektedir.

Bununla birlikte fotoğrafta minimalizm, az olanla çok şey anlatma sanatıdır. Minimalist fotoğrafçılık, bir görüntüyü sadeleştirerek izleyicinin dikkatini ana konuya çekmeyi hedefler. Bu tür fotoğraflarda genellikle sadece bir veya birkaç öğe bulunur ve gereksiz detaylardan kaçınılır. Fotoğrafın bütününde boşluk (negative space) önemli bir yer tutar. Bu boşluk ana konuyu vurgulamak için kullanılır ve fotoğrafın mesajını güçlendirir. Minimalist fotoğrafçılık aynı zamanda görsel bir şiirsellik barındırır; az öğeyle derin ve anlamlı bir hikaye anlatır.

Minimalist Fotoğraf İçin Yaklaşımlar:

Minimalist fotoğraf üretilirken en temel gereklilik sadelik, boşluk kullanımı ve temel geometrik şekillerin kullanımıdır. Bu temel gereksinimleri karşılayacak şekilde aşağıda verilen bazı yaklaşımlar (tarzlar) kullanılarak minimal fotoğraf üretmek mümkündür.

1. Az Öge Kullanımı: Minimalist fotoğraflarda genellikle bir veya birkaç ana öğe bulunur. Gereksiz detaylardan arındırılmıştır. Az sayıda ögenin kullanılması izleyicinin dikkatini ana konuya yönlendirir.

2. Küçük Nesneler Kullanımı: Minimal fotoğrafın bu biçiminde; gösterilen konu, çerçeve içindeki genel öğelere kıyasla boyut olarak çok küçük, diğer bir deyişle minimal boyuttadır. Bu tarz minimalist fotoğraflar bize bu sonsuz evrende varlığımızın ne kadar küçük olduğunu hatırlatır.

3. Boşluk (Negative Space): Ana konunun etrafında geniş boşluklar bırakılır. Böylece ana öğenin daha belirgin ve dikkat çekici olması sağlanır. Boşluk aynı zamanda fotoğrafın nefes almasını ve izleyiciye bir sakinlik hissi vermesini sağlar.

4. Basit Kompozisyon: Kompozisyon sadedir ve karmaşık öğeler içermez. İzleyicinin dikkatini dağıtacak unsurlar bulunmaz. Basit kompozisyon fotoğrafın mesajını daha güçlü kılar ve izleyicinin ana konuya odaklanmasını sağlar.

5. Sade Renk Paleti: Genellikle az sayıda renk kullanılır. Siyah-beyaz fotoğraflar veya pastel tonlar minimalist fotoğrafçılıkta sıkça tercih edilir. Az renk kullanımı fotoğrafın sadeliğini ve belirginliğini artırır.

6. Basit Geometrik Şekiller: Daireler, çizgiler, eğriler, kareler, silindirler, dikdörtgenler, üçgenler vb. gibi basit geometrik şekillerin kullanımı minimalist fotoğraflarda sıkça görülen bir yaklaşımdır. Elbette bu şekillerin hepsini tek bir fotoğrafta kullanmak gibi durum söz konusu değildir. Biri, birkaçı, birçoğu kullanılabilir.

7. Tekrar ve Desenler: Tekrar eden basit desenler ve şekiller minimalist fotoğraflarda sıklıkla kullanılır. Bu desenler ve şekiller fotoğrafa ritmik bir düzen ve estetik bir uyum katar.

8. Bütünün Küçük Bir Bölümünün Kullanılması: Bazı minimalist fotoğraflarda izleyiciye ana konunun sadece bir kısmı veya bir parçası gösterilir ve ona tamamını/geri kalanını hayal etme fırsatı tanınır. Doğal olarak bu yaklaşım konu hakkında bir gizem duygusu yaratır ve bu nedenle de izleyicinin minimalist fotoğraf ile ilgilenmesini ve bağlantı kurmasını destekler.

9. Az Ayrıntı Kullanımı: Bu tür minimalist fotoğraflarda genellikle ayrıntıların çoğu kasıtlı olarak yok edilmiştir. Fotoğrafta detayarın olmaması izleyicinin ilgisini doğrudan ana konuya yönlendirir ve genellikle düşündürücüdür. Bu imgeler doğası gereği soyut değildir, tasvir edilen konu gerçek hayatla / dünya ile ilişkilendirilir.

10. Sıfırlamacılık (Zeroism): Bu yaklaşım ile üretilen minimalist fotoğraflarda konu fotoğrafçı tarafından doğrudan gösterilmez. Fotoğrafa bakan izleyiciye kasıtlı olarak gerçek konunun ne olabileceği sorgulatılır. Fotoğrafın tamamı tek bir yüzey veya boşluktan oluşabilir. İzleyicinin ilk bakışta veya daha sonrasında fotoğraftaki özneyi tanıyamaması, herhangi bir şey ile ilişkilendirememesi olasıdır. Bu tür fotoğraflar soyut olarak da düşünülebilir ve bazı durumlarda soyut minimalizm olarak da kategorize edilebilir.

Minimalist Bir Fotoğraf Nasıl Olmalı?

Minimalist bir fotoğrafın başarılı sayılması için şu unsurlara dikkat edilmelidir:

• Gereksiz Öğelerden Kaçının: Fotoğrafta sadece ana konuyu vurgulayan öğeler bulunmalıdır. Fazlalıklardan kaçının. Her detayın bir amacı olmalı ve fotoğrafın genel kompozisyonuna katkıda bulunmalıdır.

• Boşluğu Kullanın: Ana öğenin etrafında yeterli boşluk bırakın. Bu durum konunun daha belirgin olmasını sağlar. Boşluk aynı zamanda fotoğrafın dengeli ve estetik bir görünüme sahip olmasını sağlar.

• Basit Tutun: Kompozisyonu ve renk paletini sade tutun. Az ama etkili öğeler kullanın. Sadelik fotoğrafın mesajını güçlendirir ve izleyicinin dikkatini ana konuya çekmesini sağlar.

• Şekil, Doku ve Desenlere Odaklanın: Basit geometrik şekiller, desenler ve dokular kullanarak minimalist bir etki yaratın. Şekil, doku ve desenler fotoğrafa derinlik ve zenginlik katar.

• Sade ve Belirgin Konular: Ana konunun sade ve belirgin olmasına özen gösterin. İzleyici fotoğrafa baktığında neye odaklanması gerektiğini hemen anlayabilmelidir. Sadelik, minimalist fotoğrafın en önemli özelliklerinden biridir.

Minimalist Fotoğrafçılığın Uygulama Alanları:

Minimalizm fotoğrafın her alt alanında uygulanabilecek felsefik bir yaklaşımdır. Yani minimalist fotoğrafçılık farklı alanlarda ve konularda uygulanabilir.

Doğa, şehir manzaraları, portreler, sokaklar ve hatta soyut konular minimalist yaklaşımla ele alınabilir. Minimalist fotoğrafçılığın en güzel örnekleri arasında Michael Kenna’nın siyah-beyaz peyzaj fotoğrafları, Hiroshi Sugimoto’nun deniz manzaraları ve Fan Ho’nun sokak fotoğrafları yer alır. Bu sanatçılar sade kompozisyonları ve dikkatlice seçilmiş öğeleriyle izleyiciye güçlü ve etkileyici görsel deneyimler sunarlar.

Sonuç:

Minimalist fotoğrafçılık sadeliğin ve belirginliğin gücünü kullanarak etkileyici görüntüler oluşturmayı hedefler. Gereksiz detaylardan arındırılmış, sade ama anlamlı fotoğraflar yaratmak izleyiciye güçlü bir görsel deneyim sunar. Fotoğrafta minimalizmi uygulamak sadece teknik bir beceri değil aynı zamanda bir sanattır. Her fotoğraf az öğeyle çok şey anlatmanın, sadeliğin içinde derinlik bulmanın ve görsel şiir yaratmanın bir yoludur. Minimalist fotoğrafçılık izleyiciye sakin, sade ve derin bir estetik deneyim sunar.

Okan YILMAZ

Mayıs 2024

 Fotoğraflar: Okan YILMAZ

SUYU FOTOĞRAFLAMAK

Suyu fotoğraflamak neyi ifade eder?

Su fotoğrafçılığı, suyu ana görsel unsur olarak vurgulayan herhangi bir fotoğrafı ifade eder. Su, gurur duyulacak harika fotoğraflar yaratmak için kullanılabilecek renksiz ve muhteşem bir doğal kaynaktır. Fotoğraflarınızın ana ilgi noktasını temsil edebilir veya kompozisyonunuzun önemli bir parçası olabilir. Öncelikle yakalamak istediğiniz su kaynağını belirlemenizi, onu nasıl yakalayacağınızı düşünmenizi ve ardından etkili bir görüntü oluşturmanızı öneririm. İçinde su bulunan bir sahneyi nasıl yorumlayacağınız tamamen kişisel bir tercihtir ve ana konu olarak seçeceğiniz suyu fotoğraflarken suyun hareketini şeklini ışıkla olan etkileşimini ortaya koymak, sizin yaratıcı fotoğrafçılığınıza bağlıdır.

Su nasıl fotoğraflanır?

Su fotoğrafı çekmeyi düşünüyorsanız, bir planlama dâhilinde hareket etmeniz sizi başarıya ulaştıracaktır. Suyun tek bir şekli, hızı veya görünümü yoktur. Herhangi bir alanı dolduracak şekilde hareket edebilen bir madde olduğu için mesele yalnızca onu çekmek için farklı açıları keşfetmekle ilgili değil, aynı zamanda suyun o andaki spesifik özelliklerine odaklanmakla da ilgilidir. Bu çerçevede su fotoğrafçılığı onlarca, hatta yüzlerce yaratıcı olasılık sunar.

Basit görünebilir, ancak su, çeşitli teknikleri kullanarak muhteşem fotoğraflar çekmenize olanak tanıyan harika bir fotoğraf konusudur. Su fotoğrafçılığı konuları ve teknikleri kapsamında bu yazıda birkaç örnek verilmiştir. Verilen örnekleri de düşünerek sanatsal vizyonunuza uygun fotoğraflarınızı görmeyi sabırsızlıkla bekliyorum. Fotoğraf çekmek insana mutluluk verir tüm fotoğrafçı arkadaşlara mutluluklar diliyorum.

Suyu fotoğraflamak kapsamında bir kaç örnek:

  • Su damlasını fotoğraflamak,
  • Uzun Pozlama tekniğini kullanarak suyu fotoğraflamak,
  • Deniz dalgasını fotoğraflamak,
  • Sudaki yansımaları fotoğraflamak,
  • Sıçrayan suyu fotoğraflamak.

M. Zeki GÜVEN

Nisan 2024

 

Fotoğraflar: M. Zeki GÜVEN

FOTOĞRAFTA HAREKET

Fotoğraf: Gülcan ACAR

Fotoğrafta hareketli görüntü arayışı günümüz hız dünyasının görsel ifadesi olarak düşünülebilir. Sanayi devrimi ile hızlanan ve mekanikleşen hayatın takipçisi, değişim ve dönüşümün belgeleyicisi olan fotoğraf, zaman içerisinde kendisine atfedilen misyondan sıyrılarak çağdaş sanatın estetik ifade aracı olma çabasına girmiştir. 

İcadından kısa bir süre sonra neredeyse tüm sanat dallarının yararlandığı teknolojik bir araç olarak kullanılan fotoğraf, 20 yüzyılın başlarından itibaren ortaya çıkan çağdaş sanat akımlarının hemen hepsinde kendine bir yer edindi. Dinamizm, Fütürizm, Empresyonizm, Sürrealizm gibi gerçekçi ve çok ayrıntılı düşünce yansıması fikrine karşı çıkan bu akımlardan etkilenen bazı fotoğrafçılar, “fotoğrafta hareket” tekniklerini kullanarak farklı düşünme ve görme biçimleri sergilediler. Bu akımların felsefesine paralel olarak, fotoğrafçılar doğayı ve nesneleri objektif gerçeklikten ziyade kendi izlenimlerine dayalı, biçimin ikinci planda olduğu, daha dinamik ve duygusal bir yaklaşımla fotoğraf karelerine aktardılar.  

Fotoğraf: Gülcan ACAR

Tarihsel süreçte bilgisayar, görüntü düzenleme yazılımları, dijital fotoğraf makinesi ve sayısal iletişim teknolojilerin gelişmesi ile fotoğrafta hareketli görüntü yaratımı biçim, içerik ve teknik olarak değişim gösterir. Fotoğrafta hareket, görüntüde aksiyonun sabitlenmesi ve fotoğraf ile hareket izlenimi verilmesi olarak iki temel yaklaşımda ele alınabilir.

Fotoğraf: Gülcan ACAR

İlk yöntem olan hareketi dondurarak görüntünün sabitlenmesi, yüksek enstantane ile konunun net bir şekilde görünmesi ile gerçekleşir. Bu çekim yönteminde anlam bütünlüğünü iyi ortaya koyan, en etkili fotoğraf için zamanlama çok önemlidir. Zamanlama yani deklanşöre basma anı yakalanmak istenen görüntünün hemen öncesinde gerçekleşmelidir. Bunun için çekim yapılacak konunun önceden çok iyi incelenmesi, izlenmesi, doğru sonucun çekim öncesinde tasarlanması gereklidir. Konunun netliği için sadece yüksek enstantane değeri yeterli değildir. Otomatik netlik modu, önceden netleme, netlik kilitleme tuşunu kullanma ya da var ise sürekli çekim modu gibi değişkenleri doğru bir şekilde kullanmak; bunun için de çekim yapılan makinanın teknik özelliklerine çok iyi hâkim olmak gerekir. 

Fotoğraf: Gülcan ACAR

Hareket fotoğrafçılığında diğer yaklaşım olan düşük enstantane değeri kullanarak uzun pozlama yapmak, fotoğrafta bir hareket bulanıklığı yaratarak hareketin belirgin hale gelmesine olanak tanır. Bu çekimde makinenin hareket şekli ve yönü ile hareketli nesnenin hızı istenilen sonuca erişmede öncelikli değişkenlerdir. Sayısız şekilde makine hareketinin yanı sıra, “Pan” tekniği, değişken aralıklı lens ile “Zoom-in/Zoom-out” hareketi, üst üste çekim gibi farklı uygulamalar ile dinamik görüntüler oluşturulabilir.

Fotoğraf: Gülcan ACAR

Tüm bu çekimlerde hareketi yakalamanın en önemli unsuru, fotoğraf makinesinin enstantane hızını kontrol etmektir. En uygun enstantane hızını tespit edene kadar çok sayıda deneme yapmaktan kaçınmamak gerekir. Diğer yandan parlak gün ışığı gibi aydınlık ortamlarda kısık diyafram açıklığında bile hareket bulanıklığı yaratacak kadar düşük bir enstantane hızı yakalamak mümkün olmayabilir. Bunun için ışık miktarını azaltacak ND filtreler kullanılmalıdır.

Fotoğraf: Gülcan ACAR

Diğer hareket fotoğrafçılığı yönteminde olduğu gibi başarılı bir hareket fotoğrafı için sadece temel hareket fotoğrafı tekniklerini bilmek yeterli değildir. Kullanılan makinanın teknik özelliklerinden faydalanmak, örneğin bu çekim yönteminde “Enstantene Önceliği” modu ve “Otomatik ISO” kullanmak istenilen sonuca ulaşmayı kolaylaştıracaktır. Unutulmamalıdır ki çekilen aktivite hakkında önceden bilgi edinmek kompozisyona odaklanma şansını artıracak, makine ayarlarını yaparak çekime hazır halde olmak çekim hatalarını minimize edecektir. 

Gülcan ACAR

Nisan 2024

 

Fotoğraflar: Gülcan ACAR