Etiket: AFE

PORTRE FOTOĞRAFÇILIĞI: İNSANI ANLAMANIN IŞIKLA YAZILMIŞ HÂLİ

Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , etiketlendi

Portre fotoğrafı, insanın kimliğini, iç dünyasını, kişiliğini ve duygularını görünür kılan en güçlü fotoğrafik anlatım biçimlerinden biridir. Pek çok kişi portreyi yalnızca baş çekimi ya da vesikalık fotoğraf olarak düşünse de gerçek portre fotoğrafı, bundan çok daha derin bir anlama sahiptir. Portre; bireyin yüzündeki ifadeyi, karakter özelliklerini, kültürel izlerini ve yaşanmışlıklarının bıraktığı duygusal dokuyu içinde barındıran görsel bir belgedir.

İyi çekilmiş bir portrede fotoğrafçının amacı, modelini yalnızca “göstermek” değil, onu anlamak ve fotoğraf aracılığıyla yeniden yorumlamaktır. Bu nedenle portre fotoğrafı sadece teknik bilgiyle değil; sezgi, psikoloji, iletişim ve insan doğasını okuma becerisiyle mümkün olur.

Işık, bir portre fotoğrafının kaderini belirleyen en kritik unsurdur. Işığın türü, yoğunluğu, rengi ve geliş yönü; yüzdeki anlamları dramatik biçimde değiştirir. Sert ışık karakteri vurgularken, yumuşak ışık duyguları öne çıkarır. Yandan gelen ışık derinlik yaratırken, üstten gelen ışık modelin yüz hatlarını farklı bir algıya büründürür.

Portre fotoğrafçısı, ışığın yüz üzerinde nasıl bir duygu oluşturduğunu iyi bilmelidir. Çünkü fotoğrafta ışığın olduğu yerde ilgi de oraya yönelir. Bu nedenle ışığın kontrolü aynı zamanda izleyicinin bakışını yönetmek anlamına gelir.

Portre fotoğrafçılığında en çok tercih edilen ışık düzenlerinden biri Rembrandt ışığıdır. Bu teknik; ışığın yüzün bir yarısını aydınlattığı, diğer yarısında ise göz altındaki üçgen şeklindeki küçük ışık parçasının belirgin olduğu klasik bir aydınlatma türüdür.

Rembrandt ışığı: Yüzde dramatik bir derinlik yaratır, karakteri güçlendirir, modellerde sanatsal bir ifade oluşturur, tarihsel olarak resim estetiğini fotoğrafa taşır. bu nedenle güçlü kimlik vurgusuna ihtiyaç duyulan portrelerde sıklıkla tercih edilir.

Fonun Portre Üzerindeki Etkisi; Portrede dikkat edilmesi gereken en önemli unsurlardan biri de fon seçimidir. Yanlış seçilmiş bir arka plan, tüm dikkati modelden uzaklaştırarak fotoğrafın etkisini zayıflatabilir.

Fon seçimi yapılırken şu noktalar önemlidir:

Doygun olmayan, yalın arka planlar portreyi öne çıkarır. Parlak yüzeyler istenmeyen yansımalar oluşturarak dikkat dağıtır. Arka planın modeli “gölgelememesi”, öne geçecek kadar ilgi çekici olmaması gerekir. Portre fotoğrafında sade fon, modelin ifadesini daha güçlü hâle getirir; izleyicinin odağı yüz üzerindeki anlamda toplanır.

Portre Türleri;

Portre fotoğrafı, çekim planına ve anlatım amacına göre farklı türlere ayrılır:

Büst portre: Yalnızca baş ve omuz bölgesi.

Omuz çekimi: Baş ve üst gövdeyi kapsar.

Belden portre: Daha geniş beden ifadesi sağlar.

Boydan portre: Modelin duruşu ve beden dili ön plandadır.

Grup portreleri: Aile, ekip veya topluluk ilişkilerini gösterir.

Portrede Psikolojik Bağ ve Diyalog; Başarılı bir portrenin temelinde, fotoğrafçı ile model arasında kurulan güven ve duygusal bağ yer alır. Fotoğrafçı yalnızca çekime başlamaz; önce modelini tanır, gözlemler, sakin bir iletişim kurar.

Portre fotoğrafçısının psikoloji bilgisine sahip olması bu nedenle önemlidir:

Modelin gerçek ifadesini açığa çıkarmak,

Doğal bir bakış yakalamak,

Pozun yapay durmasını engellemek,

Modelin kendini güvende hissetmesini sağlamak.

Portre fotoğrafı aynı zamanda bir “iletişim sanatı”dır. Fotoğrafçı, modelinin ruh hâlini çözemezse yüzündeki anlamı da yakalayamaz.

Portre fotoğrafları yalnızca kişisel anıların değil; toplumsal hafızanın, kültürel mirasın ve yaşanmış dönemin ruh hâlinin de birer tanığıdır. Aile albümleri geçmişe açılan en gerçek kapılardır; kişilerin, ailelerin ve hatta toplumların değişimini sessizce kaydeder.

Bugünün insanını, kültürel alışkanlıklarını, zevklerini ve yaşam biçimini en yalın hâliyle geleceğe taşıyan da yine portre fotoğraflarıdır.

Portre, İnsan Hikâyesinin Sessiz Bir Yorumudur

Portre fotoğrafçılığı, yalnızca bir yüzün değil; bir hayatın, bir karakterin ve bir duygunun anlatılmasıdır. Işık, fon, kompozisyon, poz ve psikolojik iletişim gibi unsurların birleşimi, insana dair en güçlü belgesel alanlardan birini oluşturur.

19.yüzyılın başında fotoğraf makinesinin icadı, özellikle portre ressamları arasında büyük bir kırılma yarattı. O döneme kadar bir kişinin gerçekçi bir portresini elde etmenin tek yolu, bir ressama poz vermekten geçiyordu. Portre yaptırmak hem zahmetliydi hem de maliyeti yüksekti. Fotoğrafın icadıyla birlikte tek bir poz, birkaç saniye ya da birkaç dakikada alınabilir hâle gelince, resim sanatının bu ayrıcalıklı alanı tehdit altına girdi.

İlk yıllarda birçok ressam fotoğrafı, kendi mesleklerine yönelik bir “tehdit” olarak gördü. Bazı ressamlar fotoğrafı “ruhsuz bir kayıt”, “makinenin yaptığı soğuk bir kopya” olarak nitelendirdi. Resim sanatının duygu, yorum ve ustalık gerektiren bir süreç olduğunu savunarak fotoğrafın sanatsal bir değer taşımadığını ileri sürdüler.

Öte yandan bazı ressamlar fotoğrafın, perspektif ve ışık incelemelerinde yardımcı bir araç olabileceğini fark ederek fotoğraf ile resmin birlikte var olabileceğini kabul etti. Özellikle 19. yüzyılın ortalarına doğru pek çok portre ressamı, fotoğraflardan yararlanarak daha hızlı ve daha doğru oranlara sahip resimler üretmeye başladı. Hatta bazı ressamlar fotoğraf stüdyolarında çalışarak hem geçimlerini sağladı hem de fotoğrafın getirdiği yeni görsel gerçekliği sanatlarına entegre etti.

Zamanla fotoğrafın resim sanatını “yok etmek” yerine dönüştürdüğü anlaşıldı. Fotoğraf, gerçekçi temsil alanını üzerine alınca, resim sanatı kendini yeni yönelimlerle izlenimcilik, dışavurumculuk, soyut sanat gibi yeniden tanımladı. Böylece fotoğraf, sanat tarihinde bir kırılma noktası yaratmakla kalmadı; aynı zamanda ressamları yeni ifade biçimlerine yönlendiren itici bir güç oldu.

Bugün hem portre fotoğrafı hem de portre resmi birbirini besleyen iki ayrı disiplin olarak varlığını sürdürmektedir. Fotoğrafın icadına gösterilen ilk tepkiler, zaman içinde yerini işbirliğine, karşılıklı etkileşime ve sanatsal çeşitliliğe bırakmıştır.

Portre Fotoğrafına Benim Bakışım: Bir Fotoğrafçının Değerlendirme Kriterleri

Portre fotoğrafını değerlendirirken yalnızca teknik doğrulukla yetinmem; benim için bir portrenin gücü, fotoğrafçının modelle kurduğu iletişimden, ışığın yüzeyde bıraktığı izlere kadar çok katmanlı bir bütündür. Portre, bir yüzü göstermekten çok daha fazlasıdır; bir insanın içsel dünyasına açılan görsel bir penceredir. Bu nedenle her portreyi değerlendirirken birkaç temel unsura özellikle dikkat ederim.

Öncelikle ışığın kullanımı benim için belirleyici unsurdur. Işık doğru kullanılmadığında, modelin yüzündeki duygu ve karakter tam anlamıyla ortaya çıkmaz. Işığın yönü, şiddeti ve niteliği, portrenin vermek istediği hissi ya güçlendirir ya da tamamen zayıflatır. Bu nedenle fotoğrafta ışığın bilinçli bir tercihle kullanılmış olmasını önemserim.

İkinci kriterim, portresi çekilen kişinin duygusunun ve ifadesinin fotoğrafta ne kadar belirgin şekilde ortaya konulduğudur. Bir yüz, ancak duygusuyla birlikte anlam kazanır. Modelin içtenliği, rahatlığı, bakışındaki açıklık veya gizem, portrenin tüm ruhunu oluşturur. Bu duygu aktarılmamışsa teknik mükemmellik bile fotoğrafı kurtaramaz.

Arka plan seçimi ve dış mekânda fonun sadeleştirilmesi de değerlendirmemde önemli bir yer tutar. Gereksiz detaylar, karmaşık arka plan unsurları ya da dikkati modele değil çevreye çeken görsel kalabalık, portrenin etkisini zayıflatır. İyi bir portrede fon; modelin önüne geçmez, onu destekler, tamamlar.

Bir başka önemli unsur ise fotoğrafçının, portresi çekilen kişi ile kurduğu bağdır. Fotoğrafçı ile model arasındaki ilişki ne kadar güvenli, güçlü ve doğal ise yüz ifadesi o kadar samimi ve gerçek olur. Kişinin kendini açması, fotoğrafçının sezgisel yaklaşımına bağlıdır. Bu bağ kurulmamışsa fotoğraf genellikle donuk, yapay veya yüzeysel görünür. Portre fotoğrafını değerlendirirken benim için temel ölçüt; fotoğrafın teknik doğruluğu kadar duygusal bütünlüğü koruyup korumadığıdır. Bir portre; ışığıyla, ifadesiyle, sadeliğiyle ve fotoğrafçının yaklaşımıyla bir insanın iç sesini duyurabiliyorsa başarılıdır. Portreyi güçlü kılan şey, yalnızca estetik değil, aynı zamanda samimiyettir.

Kasım 2025

Murat BERKYÜREK

ZAMANIN SESSİZ TANIĞI, SESSİZLİĞİN ŞİİRSEL ANLATISI: NATÜRMORT FOTOĞRAF

Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , , , etiketlendi

Natürmort fotoğraf, sessizliğin estetiğini araştıran bir sanat biçimi olarak, hem geçmişe hem bugüne ait bir dil konuşur.

Natürmort, kelime anlamı olarak “Ölü Doğa” olarak tanımlanır.  Sanat tarihinde çoğu zaman durağanlığın sembolü olarak anılsa da, özünde hareketin en derin biçimini taşır: Zamanın içsel akışı…

Fotoğraf, bu akışı sabitleyen, ışıkla zamanı mühürleyen bir araçtır. Işığın kırıldığı her yüzey, gölgenin dokunduğu her nesne, izleyiciye bir şey söyler. Çoğu zaman sözcüklerle değil, sessizliğin diliyle.

Bu sessizlik, aynı zamanda güçlü bir dirençtir.

Günümüzün hızla akan görsel dünyasında natürmort, yavaşlamanın ve farkındalığın bir çağrısına dönüşür. Her objenin ardında bir hikâye, bir varoluş sorusu gizlidir. Bir fotoğrafçı için bu sahneler yalnızca estetik bir düzen değil; bir içsel denge arayışı, bir zamansızlık meditasyonudur.

Dolayısıyla natürmort, fotoğrafçının yalnızca gördüğünü değil, hissettiğini de kaydeder.
Bir kompozisyonun içinde ışığın yönü, gölgenin derinliği, renklerin sessiz uyumu… Bunların her biri, sanatçının iç dünyasının bir yankısıdır. Böylece fotoğraf, nesnelerin ötesine geçer; izleyiciyi kendi belleğine, kendi sessizliğine davet eder.

Bir odanın içinde sessizce duran bir masa…
Üzerinde bir fincanın bıraktığı yarım daire şeklinde iz, solmuş bir kitap sayfası, cam vazonun içinde son demlerini yaşayan bir gelincik.
Natürmort fotoğraf, işte bu sessizliğin dilidir — gündelik olanın içindeki ebediyeti kaydetme çabasıdır.

Akademik bağlamda natürmort, resim geleneğinden miras aldığı bir estetik ve anlam dünyasını fotoğrafın ışıkla yazılan yüzeyine taşır. 17. yüzyıl Hollanda resminde “vanitas” temasıyla ölümün kaçınılmazlığını simgeleyen çürük meyveler, solmuş çiçekler ve eriyen mumlar, modern fotoğraf sanatında da benzer bir ontolojik sorgulamayı sürdürür: Zamanın geçiciliği, nesnenin kalıcılığına nasıl tutunur?
Her fotoğraf, bir yitip gidişin ardından geriye kalan tortudur; bir hafıza biçimi, bir memento mori’dir.

Ancak natürmort fotoğraf yalnızca kaybın değil, varoluşun kırılgan güzelliğinin de şiiridir.
Fotoğrafçı, objeleri bir araya getirirken aslında bir sessizlik bestesi kurar:
ışığın kadifemsi dokunuşu, gölgelerin usulca çekilişi, yüzeylerde gezinen toz zerrecikleri…
Bu küçük evrenlerde insanın içsel dünyası, gündelik hayatın sıradan nesnelerinde yankı bulur.
Bir su bardağındaki yansıma bile, varlıkla yokluk arasındaki o ince çizgiyi görünür kılar.

Bugünün hız çağında, natürmort fotoğraf yavaşlığın ve dikkatin direnişidir.
Her kare, bir nefes aralığıdır; bakmayı hatırlatan, unutuşa karşı duran bir görsel şiir.
Bir çiçeğin eğilişinde tevazu, bir eski daktiloda hatıra, bir mum alevinde geçiciliğin sıcak izi saklıdır.

Natürmort, aslında fotoğrafın kendisine sorduğu bir sorudur:
“Yaşam, yok oluşun eşiğinde dururken bile nasıl bu kadar güzel olabilir?”

Fotoğrafçının yalnızca gördüğünü değil, hissettiğini de kaydettiği,
kompozisyonun içinde ışığın yönü, gölgenin derinliği, renklerin ve nesnelerin sessiz uyumu ile bütünleşen fotoğraf kareleri değerlendirme yaparken dikkate alacağım hususlar arasında olacaktır. Çünkü bu saydıklarımın her biri, sanatçının iç dünyasının bir yankısıdır.

Böylece fotoğraf, nesnelerin ötesine geçerek  izleyiciyi kendi belleğine, kendi sessizliğine davet edecek ve estetik bakış açısını güçlendirecektir.

                    

Kasım 2025

Seda FELEKOĞLU

FOTOĞRAF VE SARI RENK

Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , , etiketlendi

Fotoğrafı çoğu zaman “ışığın kaydı” diye tanımlarız. Ama renkler işin içine girdiğinde, bu basit tanım birdenbire büyülü bir şeye dönüşür. Çünkü renkler sadece gördüğümüzü göstermez; hissettirir, hatırlatır, bazen de uyarır. Fotoğraf bu yüzden yalnızca bir görüntü değil, aynı zamanda duyguların, anıların ve çağrışımların da taşıyıcısıdır.

Geçmişte siyah beyaz karelerin hâkimiyeti, fotoğrafı zamansız ve sade bir estetikle sınırlandırırken; renkli fotoğrafın ortaya çıkışıyla birlikte görsel anlatım yeni bir boyut kazandı. Fotoğraf, icadından bu yana renk ışığın kaydını duyguya dönüştüren en güçlü öğe oldu. Bu yüzden fotoğrafçılar için renk, yalnızca estetik bir seçim değil, kompozisyonun ruhunu belirleyen, boşlukları dolduran ya da izleyiciyi belirli bir duyguya yönlendiren bir anlatım stratejisi olarak konum edindi. Bir fotoğrafın izleyicide bıraktığı ilk etki çoğu kez renklerle başlar oldu: mavi huzuru çağırdı, kırmızı hareketi ve tutkuyu tetikledi, yeşil doğanın sürekliliğini hatırlattı. Ama bütün renkler içinde ışığın kendisine en yakın duran renk olarak sarının ayrı bir yeri oldu.

Bir fotoğrafta sarı, bazen gün doğumunun ilk sıcaklığı, bazen gün batımının huzurlu vedasıdır. Güneşin doğuşunu ve batışını haber veren ilk ve son ışık demetiyle, günün altın saatlerinde kadrajı dolduran sıcak tonlarıyla sarı, fotoğrafçılar için yalnızca bir renk değil, bir atmosfer yaratma aracıdır. Çekilen bir karede tek bir sarı detay bile, tüm kompozisyonun duygusal tonunu değiştirebilir; boşlukların arasında parlayan bir lamba, gri bir sokakta beliriveren sarı bir çiçek ya da sade bir duvarın önünde duran sarı bir nesne, izleyicinin bakışını yönlendirir ve fotoğrafı hafızada kalıcı kılar.

Sanat tarihinde de sarı her zaman çelişkili bir anlam taşır. Van Gogh’un ayçiçeklerinde hayatın canlılığını ve coşkusunu buluruz; ama aynı renk, bir trafik levhasında bize durmamız gerektiğini hatırlatır. Bu ikilik fotoğrafın içinde de hep vardır: sarı, hem umut hem uyarı, hem sıcaklık hem mesafe yaratır. Minimalist bir fotoğrafta tek bir sarı çizgi, geniş boşlukların ortasında izleyiciye yalnızlığı hissettirebilirken; kalabalık bir karede aynı ton, coşkunun ve enerjinin kaynağı gibi görünebilir.

Sarı, aynı zamanda fotoğrafın belleğe açılan kapısıdır. Eski analog baskıların zamanla sararmış kenarları bize geçmişi fısıldar. Dijital çağda bile bir filtreyle eklenen sarı ton, bizi anında eski aile albümlerinin nostaljik dünyasına götürür. Bu nedenle sarı, yalnızca bugünü değil, geçmişi de fotoğrafın içinde yaşatır.

Kısacası sarı, fotoğraf için yalnızca bir renk değildir. Işığın, belleğin ve duygunun dilidir. Kimi zaman dingin bir sabahın huzuru, kimi zaman bir uyarının sertliği, kimi zaman da eski bir anının buruk sıcaklığıdır. Bir kareye tek başına derinlik, anlam ve atmosfer katabilir. Fotoğrafçı için sarı, derin bir sembolizmi taşıyabilmesiyle, az ile çok şey söylemenin yolunu aralayan bir araçtır. Belki de bu yüzden sarı, fotoğraf sanatında daima kendi başına bir hikâye anlatır.

                    

Eylül 2025

Egemen Umut ŞEN

FOTOĞRAFTA YAPAY ZEKA

Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , , , , , , etiketlendi

Yapay zekânın hem fotoğrafa hem de fotoğrafçılara etkisinin heyecan verici olduğu kadar zaman zaman kafa karıştırıcı olduğunu düşünüyorum.


Yapay zekânın, doğal zekâyla birlikte fotoğrafta kullanımı aslında yeni değil. Yıllardır kullanılıyor.
Hatta Canon’un yıllar boyunca kullandığı ve isminde AI geçen iki netleme modu vardı: AI Focus ve AI Servo. İşin ironik tarafı, bugün yapay zekâ destekli olarak kullanılan netleme modunun adı sadece “Servo” oldu. Yani AI ibaresini kaldırdılar.


Aslında bilim dünyasında, özellikle mikroskop ve teleskopla çekilen fotoğraflarda sayısal işlemler uzun süredir kullanılıyor. “Stacking” denilen bir teknikle birden fazla fotoğraf çekilip birleştiriliyor; bu sayede netlik artırılıyor, gürültü azaltılıyor, ışık seviyesi yükseltiliyor.


Sonradan bu işlemleri akıllı telefonlar da yapmaya başladı. Bu yüzden artık düşük ışıkta bile oldukça net fotoğraflar çekebiliyorlar. Bunu sağlayan şey işte bu teknikler.


İşlemci gücü arttıkça, bu tür karmaşık ve yavaş işlemler artık insan sabrının yettiği kadar kısa sürelerde yapılabilir hale geldi. Focus stacking artık birçok makinede var ve özellikle makro fotoğrafçılar tarafından çok seviliyor.


Kameralarda yapay zekâ kullanımının artmasının temel nedeni, donanım kalitelerinin ve işlemci gücünün artması. Bu da fotoğraf çekme yöntemlerini kökten değiştiriyor.


Eskiden derste şöyle derdim: “Kamera aslında aptal bir kutudur. Karanlık bir ortamda mı çekiyorsun, yoksa aydınlık bir ortamda siyah bir duvara mı tuttun, bunu ayırt edemez”. Ama artık öyle akıllandı ki, canlıların insan mı hayvan mı olduğunu anlayabiliyor, vücut bölgelerini ayırt edebiliyor, sahneyi analiz edip hangi ayarla çekim yapması gerektiğine karar verebiliyor.


Hatta bazı Canon modellerinde, bazı spor müsabakalarında top kimdeyse kameranın bunu anlayıp netlemeyi o kişiye kaydırdığı bir özellik var. Ben hiç kullanmadım ama kullananlar, insanlardan daha hızlı ve hassas tepki verdiğini söylüyor.


Pozlama ve beyaz dengesi gibi ayarlar da yapay zekâ algoritmalarından faydalanıyor. Aslında, artık önemli bir kısmı yapay zekâ destekli çekiyoruz fotoğrafları. Ama iş yalnızca çekim aşamasıyla da bitmiyor.
Eskiden net olmayan ya da yüksek ISO nedeniyle çok gürültülü olduğu için sildiğimiz fotoğraflar vardı. Bugün Topaz, AI Photo veya DxO PhotoLab gibi yapay zekâ destekli yazılımlar sayesinde bu fotoğraflar tekrar hayat buluyor.


Dolayısıyla fotoğrafçılar artık iş akışlarını yeniden düşünmek zorundalar çünkü standartlar değişiyor, yeni standartlar ortaya çıkıyor. Eskiden silinen, çöpe atılan kareler bugün kullanılabilir hale geliyor.


Bu arada belki de tarihte ilk kez ISO ayarı tamamen hayatımızdan çıkacak. Bunun iki sebebi var. Birincisi sensör teknolojilerindeki gelişmeler. İkincisi ise, yapay zekâ destekli gürültü giderici programların, fotoğraftaki nesneleri ve gürültüyü birbirinden ayırt etmede her geçen gün daha da başarılı hale gelmesi.


Artık yüksek ISO ile çekilmiş fotoğraflar bile tertemiz yapılabiliyor. Ben uzun zamandır ISO’yu elle ayarlamıyorum, otomatikte bırakıyorum. Çok yakında makinelerden ISO ayarı tamamen kalkacak büyük ihtimalle. Sadece enstantane, diyafram ve poz telafisini ayarlayacağız. Fotoğrafı nasıl çekmek istiyorsak, buna göre gerekli ISO ayarı otomatik yapılacak.


Bu arada Adobe boş durmadı. Hepimizin kullandığı Photoshop, yapay zekâ özellikleriyle dolu. En sevdiğim yapay zekâ özellikleri Generative Expand, yani fotoğrafın etrafını kendi kendine doldurma; Find Distractions, yani kablo veya insanları otomatik silme; ve birkaç hafta önce çıkan yeni sürümdeki Object Selection ve Background Removal özellikleri. Bu özellikler Photoshop’u bambaşka bir seviyeye taşıdı. Daha geçen haftalarda duyurulan başka bir özelik de, artık yüklediğiniz fotoğraf üzerinde ne tür işlemler yapabileceğinizi öneren yeni aksiyon paneli. Şu anda henüz çok jenerik önerilerde bulunuyor ama eminim ki çok hızlı bir şekilde gelişip fotoğraflara spesifik işleme önerilerinde bulunacak.

 
Eskiden Photoshop kullanırken çok da ciddiye almadığımız neural filter’lar da gelişti. Ben en çok Depth Blur’ü kullanıyorum, fotoğrafta net alan derinliğini ayarlamak için derinlik haritası çıkaran filtre ama benim için amacı biraz farklı. Çünkü yapay zekâ, fotoğrafın içindeki derinliği buluyor ve haritalıyor. Yani hangi nesne önde, hangisi arkada belirliyor. Ben o haritayı alıp fotoğrafa gömüyorum. Artık fotoğrafı derinliğe göre işlemek mümkün oluyor. Yani ön plandaki objeye ayrı, arkadakine ayrı efekt uygulayabiliyorsunuz. Böylece fotoğrafın temel hammaddesi olan ışığa bir de derinlik eklemiş oluyorum.


Bu arada birkaç hafta önce ChatGPT’ye gelen Gelişmiş Görsel Üretim özelliği biraz daha gelişirse ürün fotoğrafçılığı sona erebilir. Gerçek ürünleri istediğiniz ortama yerleştirme özelliği geldi. Hatta bunu videolar için yapan Pika ya da RunwayML gibi siteler de var. Google mayıs ayı ortasında Veo 3 adındaki video modelini duyurdu, bu yapay zeka modeli videoları seslendirebiliyor da aynı zamanda.


Bunları düşündüğümüzde masa başında oturup reklam fotoğrafları hatta videoları üretebileceğiz.
Peki bu şekilde bilgisayarda üretilen görselleri hangi kategoriye koyacağız?  Çünkü benzer tartışmalar biz dijital makinaya geçtiğimizde de yaşandı. o zamanlar “Dijital fotoğraf makinasından çıkan şeyler fotoğraf değildir fotoğraf filmli makinayla çekilir” tartışmaları yapılırdı. Benzer tartışmalar şimdi de yapay zeka için yapılıyor. Zaman neler gösterecek hep birlikte göreceğiz.


Büyük ihtimalle bir zamanlar fotoğrafçılığın icadından etkilenen ressamların bedduası gerçekleşti.  “Alma garibin ahını çıkar aheste aheste” demişler. Yaklaşık 200 yıl sonra, artık bir makine, fotoğrafçının çektiği kareyi taklit edebiliyor. Gerçekten ironik bir durum yaşanıyor. 

Eskiden ressamlar manzara ve portre resimleri yapardı, sonra fotoğraf makinası icat edildi, daha önce üretilmesi için uzun bir süreç gereken manzara ve portreleri fotoğraf makinaları tarafından kısa zamanda üretilir hale geldi. Şimdi yapay zekâ çıktı, bir fotoğrafınızı veriyorsunuz, istediğiniz gibi portre yapıyor. Bu iki gelişme arasındaki benzerlik gerçekten ürkütücü. Fotoğrafın icadının ressamlara olan en büyük etkilerinden biri, resmin gerçekliği yansıtan bir sanat olmaktan çıkıp ressamların kendilerini çok daha farklı ifade edebilecekleri akımlar geliştirmeleri oldu. 


Buradan hareketle, fotoğrafçıların da artık yeni akımları deneme zamanı gelmiş gibi görünüyor. Yapay zekâ ile üretilen fotoğraflara yeni isimler düşünülüyor. Bazıları buna “promptography” diyor. Gerçi son zamanlarda pek duymuyorum, tutmamış gibi görünüyor. Ama doğrudan fotoğraf ya da görsel olarak adlandırılması da bence biraz tehlikeli, yanlış anlaşılmalara yol açabilir.


Bir eğitmen olarak ben yapay zekâdan derslerimde çok faydalanıyorum. Mesela dersten bir saat önce diyafram mekanizmasını simüle eden bir program yazıyorum. Okuldaki çocuklara bu programla anlatıyorum. Daha önce aklıma gelmezdi, ki ben yazılımcıyım. Yine de bu konuyla ilgili yazılım yapmayı düşünmezdim. Ama şimdi birkaç prompt ile istediğiniz simülasyonu oluşturabiliyorsunuz. Bu da fotoğraf eğitimi açısından çok önemli.


Çekime çıkmadan önce, çekimle ilgili açı, ışık önerisi ve daha fazlasını yapay zekâ modellerinden isteyebileceğiniz bir asistan gibi düşünün. Özellikle fotoğrafçılığı yeni öğrenenler için bu inanılmaz bir fırsat.
Komik olan şu: Aynı cümleyi 10 yıl önce dijital makineler için de söylüyordum. “Dijital makineler yeni başlayanlar için büyük fırsat” diyordum. Şimdi 10 yıl sonra aynı şeyi bambaşka bir teknoloji için söylüyoruz. Teknoloji çok hızlı gelişiyor.


Çektiğiniz fotoğrafları, istediğiniz fotoğrafçı ya da eleştirmen tarzında analiz ettirip değerlendirme yaptırabiliyorsunuz.


Peki fotoğrafçılara ne olacak? Bizi nasıl etkileyecek?


Yapay zekâ fotoğrafçılığa bu kadar dâhil olmuşken, çekim alışkanlıklarımızı sorgulamamız gerekiyor.
Çektiğiniz fotoğraflarda ekipmanın ne kadar rolü var? Yaratıcılığınızın ne kadar etkisi var?
Bu oran ekipmana doğru kayıyorsa, yeni gelişmelerden daha çok etkileneceğinizi düşünebiliriz. Ama tarzınızı değiştirmek istiyorsanız, şimdi tam zamanı. Çünkü hobi olarak fotoğraf çeken biri için yeni şeyler denemenin daha iyi bir zamanı olamaz.


Profesyonelseniz zaten takip edip yakalamak zorundasınız. Yoksa dijital makineler çıkınca Photoshop öğrenemeyen karanlık oda ustaları gibi kalırsınız.


Ama bazı fotoğrafçılık dalları var ki, şimdiden sona erdi diyebiliriz. Örneğin, bir zamanlar dünyayı kasıp kavuran stok fotoğrafçılarının devri çoktan bitti. Bakalım gelecek günler neler gösterecek.


Yapay zekâyı bir rakip olarak görmemek gerekiyor. Şu anda bu bir teknoloji gelişimi. Şu an için yeteneklerimizi artıran önemli bir gelişme. Bunu sırıkla atlama sporcusunun kullandığı sırık teknolojisine benzetebilirsiniz.


Eskiden sırıklar tahtadandı, rekor 3 metreydi. Sonra farklı kompozit malzemelerle yapılan sırıklar çıktı, bugünkü rekor 6 metreye ulaştı.


Aynı şekilde, yapay zekâ da çıtayı yükseltiyor. Eskiden ancak derin ekipman bilgisiyle çekilebilen kareler, bugün yeni başlayanlar tarafından bile çekilebiliyor.
Örneğin vahşi yaşam fotoğrafçılığında, uçan bir kuşu kadrajda tutmak ve netlemek başlı başına bir olaydı. Ama artık makineler kendileri bulup netliyor. Dolayısıyla böyle fotoğraflar artık çok özel değil.


Bence yapay zekânın fotoğrafçılığa en güzel etkisi şu anda yaşanıyor. Fotoğrafçının bir takım teknik detaylardan kurtulup fotoğrafın estetik görünümünün yanı sıra hangi hikâyeyi anlatacağı konusuna odaklanmasına imkan sağlıyor. Artık fotoğrafçının bir makinanın bazı ayarlarının hangi düğmeden yapılacağını bilmediği için kafasındaki fotoğrafı kaçıracağı günler sona eriyor. Bir anlamda fotoğraf “demokratikleşmiş” oluyor. Akıllı telefonlar bunun bir adımıydı, şimdi yapay zeka başka bir adım olarak yerini aldı. 


Artık fotoğrafta hikâye her şeyin önüne geçecek. İnsanların fotoğrafta aradığı şeyler değişecek. Eskiden hayranlıkla baktığımız kareler sıradan hale gelecek.


Fotoğrafçılar için gelecek günler yeniliklerle dolu olacak.


Bir şey kesin: Fotoğrafçılık artık eskisi gibi olmayacak.

                    

Mayıs 2025

Melih ÖZBEK

ANADOLU GELENEKSEL KÜLTÜRÜ

Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , etiketlendi

Anadolu, binlerce yıllık bir geçmişe sahip, çok katmanlı ve zengin bir mirastır. Bu kültür, farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan, halk yaşamı, inanç sistemleri, el sanatları, müzik, mimari, giyim-kuşam, sözlü anlatımlar gibi pek çok alanda kendini gösteren bir bütündür. İşte bu değerli kültürü fotoğraflamanın önemi birkaç başlıkta şöyle açıklanabilir:

Fotoğraf: Faruk AKBAŞ

Belgeleme ve Koruma

Geleneksel yaşam tarzları, teknolojik gelişmeler ve modernleşme süreciyle hızla değişiyor ya da kayboluyor. Fotoğraf, bu değerleri belgeleyerek geleceğe aktarmanın en güçlü yollarından biridir. Bir köydeki geleneksel düğün, bir ninenin elleriyle işlediği kilim, bir çobanın dağ başında yaktığı ateş… Tüm bunlar birer görsel hafızadır.


Kültürel Farkındalık ve Saygı

Fotoğraf, sadece belgelemekle kalmaz; izleyicinin dikkatini çeker, merak uyandırır, empati kurmasını sağlar. Anadolu’nun bir köyünde yaşanan bir bayram sabahını gören biri, o kültüre dair daha derin bir anlayış ve saygı geliştirebilir.


Sanatsal Anlatım

Fotoğraf, aynı zamanda bir anlatım dilidir. Fotoğrafçı, kültürel unsurları sadece belgelemekle kalmaz, aynı zamanda onları estetik bir dille anlatır. Bu da izleyicinin kültürü sadece görsel olarak değil, duygusal olarak da hissetmesini sağlar.

Fotoğraf: Faruk AKBAŞ


Toplumsal Kimliğin Yansıması

Anadolu’nun yerel giyimleri, mimarisi, ritüelleri ve gündelik yaşamı, toplumun kimliğini yansıtır. Fotoğraflar, bu kimliği güçlendirir, sahiplenilmesini sağlar.


Eğitim ve Araştırma İçin Kaynak Oluşturma

Belgesel fotoğraflar, kültürel araştırmalarda, sosyoloji, antropoloji ve tarih gibi alanlarda birincil kaynak olarak kullanılır. Ayrıca okullarda, müzelerde, sergilerde eğitim materyali olarak büyük bir işlev görür.

Fotoğraf: Faruk AKBAŞ

                    

Nisan 2025

Faruk AKBAŞ

GRAFİK FOTOĞRAF (FOTOGRAFİK)

Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , , etiketlendi

Fotoğraflar: Prof. Dr. Ata Yakup Kaptan

Fotoğraf sözcüğü ilk olarak 1839 yılında ünlü fizikçi Sir John Herschel tarafından türetilmiş ve o güne kadar fotoğrafı deneyimleyen diğer bilim insanları ile sanatçıların koymuş olduğu isimlerin oluşturduğu tanımsal karmaşayı da ortadan kaldırmıştır. İngilizce Photo-GRAPHY, Fransızca photo-GRAPHIE olarak seslendirdiğimiz bu terimin içerisinde yer alan “grafi” sözcüğüne biraz eleştirel olarak bakmakda yarar vardır. Bilindiği üzere o zamanlara kadar fotoğraf terimi, Fransız mucit Nicéphore Niépce tarafından (1822) Heliography (Heliografi), İngiliz bilim insanı William Henry Fox Talbot tarafından (1835) Talbotype (Talbotip) veya Calotype (Kalotip) olarak tanımlanırken Fransız sanatçı ve kimyager Louis Daguerre ise 1839 yılında Dagerotip (Daguerrotype) olarak tanımlıyordu. Hatta, Joseph Nicéphore Niépce ve Louis Jacques Mandé Daguerre tarafından (1832) heliografi ile denemeler yaparken fotoğrafik solisyon olarak alkolde çözülmüş lavanta yağı kalıntısı kullanılarak görüntüler üretimine dayanan Fizototipi (Physatotype) ismi de kullanılıyordu. Bütün bu tanımlamalarda iki kavramın öncelikli olarak ortaya çıktığı görülür; birisi Graphy (Grafik) diğeri ise TYPE (Tip/kalıp/ideal örnek/model) sözcüğüdür.

Bu sözcüklerle ilişkilendirildiğinde yazının ana başlığı olan “graphy / graphic / graphique / grafik / grafi” sözcüğünü etimolojik (kelime köken bilim) olarak incelemekte yarar vardır. Etimoloji sözlüğüne göre; Eski Yunanca graphē γραφη (graphein)  “yazı, kayıt” sözcüklerinin birleşmesinden oluşur. Günümüzde ise yazmak, çizmek, çoğaltmak sözcükleriyle ilişkilendirilir. Bu kapsamda sonunda “Graph” ya da “Grafi” eklenen her eylem aslında yazmak, çizmek, çoğaltmak anlamına gelir.

  • Örneğin Litografi, lito (bir tür sert yüzeyli parlak kireç taşı) ile yazmak, lito ile çizmek ve çoğaltmak anlamına gelir ve matbaacılığın temel araçlarından ofset kalıplarının ilk öncülüdür.
  • İkinci bir örnek olarak tıpda kullanılan bir teşhis yöntemi olarak Ekografi ise ultrasonik ses dalgalarıyla kalbin işlevinin grafisini çekmek, yazmak, çoğaltmak anlamına gelir.
  • Yine bir farklı örnek ise Fonografi’ dir. Fonografi, sonunda yer alan grafi sözcüğü sayesinde ses üreten cisimlerin titreşimlerinin grafik olarak yazılması, çizilmesi hatta çoğaltılması anlamına gelir.

Fotoğraflar: Prof. Dr. Ata Yakup Kaptan

Sonuç olarak bu etimolojik çözümleme örnekleri; Sir John Herschel’in türettiği Photography (fotoğraf/fotografi) sözcüğünün de çözümlenmesi için önemlidir. Fotografi terimsel olarak Eski Yunanca phôs, phōt – foton “ışık” ve Eski Yunanca graphē, “yazı, kayıt, çoğaltma” sözcüklerinin bileşiğidir. Kısacası ışıkla yazmak, ışıkla çoğaltmak, ışıkla çizmek anlamına gelir. Vurgulanacak olursa fotoğraf makinesi, kamera obscura veya herhangi bir mekanikle çekilen her fotoğraf özünde Grafi’ dir yani grafiktir. Bu nedenle “fotoğraf”, “fotograf”, fotografi” olarak kullanılırlar. Analog’ dan gelen ve filmli dönemlere büyük emek vermiş geleneğe hakim fotoğrafçılar fotoğraf kelimesinin biraz daha sert söylemi olan ve vurgu olarak betimlenen “FotoGRAF” sözcüğünü özellikle kullanırlar.

Bütün bu fotoğraf kültürü ve terminolojisi içeren açıklamalardan sonra çalışmanın ve konunun ana fikrine odaklanacak olursak;

Fotoğraflar: Prof. Dr. Ata Yakup Kaptan

Grafik Fotoğraf Nedir?

Sorusuna cevap aramak önemlidir. Yine bu kapsamda çoğaltılabilir olan her fotoğraf her ne kadar “grafi/graphy” ise de söz edilen “grafik fotoğraf” kavramı onun formu, biçimi, yapısal özellikleri, görsel ilkeleri, ögeleri, geometrisi ve çekim teknikleriyle ilişkilidir. Bu ilişki görselleşen fotoğrafın dilinin grafik özellikler taşımasından kaynaklanır. Fotoğraf yüzeyinde yer alan ve yapısal ögeler arasında ifade edilen her eleman fotoğraf üzerinde grafik etkiler oluşturabilir. Örneğin birden fazla nokta, çizgisel varyasyonlar, ritmik hareketler, dokusal zenginlikler, vektörler, Açık/koyu leke çeşitliği, ironik illüstratif yorumlar da grafik etkiye katkı sağlayabilir. Bütün bu çeşitlemeler içerisinde en baskın grafik fotoğraf tanımlamasını iki  madde içerisinde ele almakta yarar vardır.

                    

Fotoğraflar: Prof. Dr. Ata Yakup Kaptan

Bu özellikleri kısaca açıklayalım:

1. Ters ışıkla oluşturulan grafik fotoğraflar:

Bu fotoğraflarda ışık kaynağı bakış/çekim noktasındaki obje, figür veya nesnelerin arkasında yer aldığı ve onları yeterince aydınlatamadığı için siluet ve gölge şeklinde lekesel bir etki oluştururlar. Fotoğraf tekniği olarak yüksek perde hızıyla veya kısık diyafram tercihleriyle manuel ayarlarda çekilmesi önerilir. Bu tür görseller içerisinde nesne veya figürleri hareket ettirme, zıplama, atlama veya bir iş halinde çekildiği sürece etkili fotoğraflar ortaya çıkacaktır. Ancak en büyük risk hareketli veya durağan nesnelerin birbiriyle çakışmamasının sağlanması önemlidir. Arka planın olabildiğince sade olması, atmosfere taşınması, yalınlık açısından önemlidir. Dramatik gün doğumu veya batımı, mavi bir gökyüzü, degrade etkideki atmosferik fonlar güzel sonuçlar verir. Yine mekanlar arası geçişlerde kapıdan, pencereden, binalar arasından veya sokaktan sızan ters ışıklarda grafiği yüksek fotoğraflar ortaya koyar. Özellikle bu tür mimari, iç mekan veya sokak fotoğraflarında renk katkısı çok değerli değil ise genellikle siyah beyaz olarak tercih edilebilir.

    Ters ışıkla oluşturulan grafik fotoğraflar, Fotoğraflar: Prof. Dr. Ata Yakup Kaptan

    2. Şemalarla ve geometrik formlarla oluşturulan grafik fotoğraflar:

    Bu tür kompozisyonlarda fotoğraf yüzeyinde baskın bir şematik veya geometrik biçimler aranır. Bu şemalar ve geometrik formlar hiyerarşik olarak fotoğrafa hakim olurlar. Destek ögeleri olarak kullanılan canlı varlıklar veya nesneler, geometri ile şemalar üzerinde hikaye ve imgesel tasarımlar oluştururlar. Şemalarda en etkili “S”, “M”, “O” “Z” vs. gibi hissedilen formlardır.

    Şema ve geometri ile oluşturulan grafik fotoğraflar, Fotoğraflar: Prof. Dr. Ata Yakup Kaptan

    Baskın olarak geometri içeren formlar da fotoğrafı güçlendirir ve hareket kazandırır. Özellikle fotoğraf dikdörtgenine diyagonal yerleşen üçgen veya birden çok üçgen bu kapsamda en iyi geometrik formlardır. Yine diyagonal yerleşen kareler, dikdörtgenler ve daireler, spiraller, elipsler fotoğraf yüzeyine hem hareket hem de yapısal zenginlik katarlar. Kısacası baskın geometri ve şema içeren her yerden güzel fotoğraflar çıkar. Şema ve geometri içeren fotoğraflar için ideal arayışlardan birisi de yer düzleminden yükselmektir. Bir tür kuşbakışı olarak da adlandırılan açılar grafikleri görmenizi kolaylaştırır. Ayrıca perspektif çeşitliliği de bu fotoğrafları zenginleştirir. Bunun için binaların yüksek katları, tepeler, merdivenlerden yararlanılacağı gibi; uzatmalı monopodlar, dronlar veya uçabilen araçlardan yararlanılabilir.

    Şema ve geometri ile oluşturulan grafik fotoğraflar, Fotoğraflar: Prof. Dr. Ata Yakup Kaptan

    Sonuç olarak iyi bir grafik göze sahipseniz, çekmiş olacağınız fotoğrafların niteliğini artıracak önemli bir anahtara sahip olursunuz.

    Nisan 2025

    Prof. Dr. Ata Yakup KAPTAN

    (Ondokuz Mayıs Üniversitesi)

    MİMARİ FOTOĞRAF ÜZERİNE…

    Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , , etiketlendi

    Neden kapalı mekânlarda yaşadığımızı ya da çalıştığımızı hiç merak ettiniz mi? Acaba bu korunma içgüdümüzün bir refleksi mi? Kuşkusuz öyle… Çünkü insanoğlu daha ilk başlarda korunma içgüdüsünden dolayı mağaraları ya da ağaç kavuklarını yaşam yerleri olarak seçti.  Yüzyıllar ilerledikçe gelişen insan zekâsı ve yaşamı güçleştiren doğal koşullar, insanoğlunu hem daha sağlam bir barınma yeri yapmaya, hem de gelişen ih­tiyaçlarla birlikte konut dışı yapılar (örneğin; Köprü, su kemeri, baraj, geçit, ibadet yeri vb.) yapmaya zorladı. Bugün, çok çeşitli dal­larda gerek duyulan yapı yapma süreci de, bu şekilde başlamış oldu.

    Çeşitli amaçlar için yapılması gereken yapıların, gerçekleştirilmesiyle birlikte mimarlık bir meslek dalı olarak or­taya çıktı. Önceleri usta çırak ilişkisiyle başlayan ve yüzyıllar boyunca da böyle devam eden mimarlık eğitimi, uygarlığın gelişimine paralellik göstererek büyük değişimlere uğradı. Günümüzde artık akademide eğitim almış uzmanlar ta­rafından yürütülen mimarlık mesleği, daha rasyonel ve daha kul­lanıma uygun yapıların yapılmasına olanak sağladı.

    Çeşitli amaçlar için gerçekleştirilen yapıların yapımıyla birlikte, bun­ların işlevlerini ve amaçlarını, çeşitli araçlar kullanarak gerekli olan kanallara ya da geniş halk kitlelerine aktarmak gereği de ortaya çıktı. Bu araçların başında da hiç şüphesiz fotoğraf gelmektedir. Fotoğrafın bulunuşundan itibaren başlayan bu süreç, mima­ri fotoğrafçılığın da olgunlaşmasına imkân verdi. Başlangıçta elde edilen filmlerin duyarlılıklarının çok düşük olması ve daha çok sabit duran objelerin çekilmesine olanak vermesi, mimari fotoğrafçılığın öne çıkmasını sağladı. Bu nedenle Joseph N. Niepce tarafından çekilen ilk fotoğrafın bir mimari fotoğraf olması rastlantı değil, mecburiyetti.                     

    Ancak 20. yüzyılın 2. çeyreğinde fotoğraf teknolojisinde yeni gelişmeler oldu. Birçok dalda teknolojik gelişimlerin yaşandığı bu yüzyılda, gelişen fotoğraf teknolojisi ile birlikte mimari amaçlı fotoğraf makinesi ve aksesuarlarının üretilmesine başlandı. Duyarlılığı daha yüksek filmlerin üretilmesi ile mimari çekimlerin daha kolay yapılması sağlandı. Teknik kameralar, net görüntü dairesi çapları özel olarak büyütülmüş objektifler, panorama fotoğraf makineleri ve perspektif düzeltici objektifler mimari fotoğraf çekimlerinde sıklıkla kullanılmaya başlandı. Bu gelişmelere ek olarak mimari fotoğrafçılıkta farklı üsluplar ve akımlar da birbiri ardına ortaya çıktı. 

    Bugün tüm dünyada gerek tanıtım fotoğrafçılığı, gerekse belgesel fotoğrafçılık içerisinde oldukça büyük bir yer kaplayan mimari fotoğrafçılık, onun doğru ekipman, doğru ışık, doğru bakış açısı ve doğru bir perspektifle çekilmesini gerektirmektedir.

    Bunun yanında yapı konusunda bilgi sahibi olarak onun nasıl ve hangi teknikle fotoğrafa aktarılacağı da bir başka konudur. Bu konuda en doğru yol şu şekilde izlenmelidir;

    • Yapı hakkında; eğer eski bir yapıysa bir sanat tarihçisi ya da arkeologdan, eğer yeni yapıysa mimarından bilgi alınır,
    • Yapının hangi amaçla çekileceği eğer varsa işverenle/mimarıyla görüşüldükten sonra tespit edilir,
    • Yapının oturduğu topografya tespit edildikten sonra yapının çekilecek olan cephesine gelen ışığın açısı ve çekim saati tespit edilir,
    • Yapının ve gerekiyorsa çevresinin kadraja hangi perspektifte aktarılacağını saptanır,
    • Bu aşamadan sonra bakış noktası ve yüksekliği belirlenir.
    • Tüm bu aşamalardan sonra artık sıra objektif odak uzaklığının seçilmesine gelmiştir.
    • Objektif odak uzaklığı da seçildikten sonra yapılacak son işlem pozlandırmanın belirlenmesidir.
    • Alan derinliği isteğine göre gerekli olan diyafram ve buna göre pozometrenin vereceği örtücü hız da belirlendikten sonra tripod (mutlak) ile çekim tamamlanır.
    • Gerekiyorsa son ışık ve perspektif düzeltmeleri uygun bir görüntü işleme programı ile bilgisayar üzerinde yapılır.

    Önemli Not: Prof. Dr. Özer KANBUROĞLU’nun, Say Yayınları’ndan basılan “TÜM YÖNLERİYLE MİMARİ FOTOĞRAF” adlı kitabından alıntılanmıştır.

    Mart 2025

    Prof. Dr. Özer KANBUROĞLU

    (EFİAP, QPSA)

    SOKAK FOTOĞRAFÇILIĞI HAKKINDA

    Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , , etiketlendi

    Uzun yıllar klasik bir çizgi üzerinde yürüyen Türk fotoğraf ekolünün biçimsel yapısı, tüm dünyada kabul gören sokak fotoğrafçılığını takip etmekte ve uygulamakta zayıf kalmıştır. Tanıtım ve eğitimin yetersizliği nedeniyle modern sokak fotoğrafçılığı yeteri kadar anlaşılamazken, sokak fotoğrafçılığının alt türlerinden biri olarak kabul edilen ve ülkemizde sıkça uygulanan sokak portreleri ile yaşlı insanların ve çocukların dramatik portreleri çekilerek sürekli birbirini tekrarlayan klişeler üretilmeye, içerik kopyalamaya devam edilmektedir.


    Fotoğrafın en dinamik, özgün ve en etkili tarzı olan sokak fotoğrafçılığı, gündelik sosyal hayatı ve toplumların kültürünü görsel olarak kayıt altına alarak belgesel anlamda çalışmalar yürütmektedir. Toplum kültürü üzerinde olumlu ya da olumsuz gelişme ve değişimler, fotoğraf yoluyla kayıt altına alınıp tarihe not düşülürken, yaşanan sorunların ve eksiklerin göz önüne serilmesi ve ilgili kuruluşların konuyla ilgili bilgilendirilerek çözüm üretilmeye davet edilmesi sağlanmaktadır.


    Sosyal hayatı fotoğraflarla belgeleyerek yönetimleri ve kuruluşları etkileme gücüne sahip bu tarzın, fotoğraf dernekleri tarafından daha iyi tanıtılması ve proje odaklı çalışmalarla nitelikli eğitimler verilmesi için önce kendi içinde konuyla ilgili daha iyi bilinçlenmesi gerekmektedir.


    Belgesel fotoğraf ile aynı çizgi üzerinde yürüyen sokak fotoğrafçılığı gerektiği gibi uygulandığında, ülkemizin sosyal ve kültürel tarihinin belgelenmesinde, gelecek kuşaklara belgesel içerikle devredilmesinde tarihe ve tarihçilere görsel destek verebilecek önemli unsurlardan biri olması sağlanacaktır.


    Sokak fotoğrafçısı hızlı düşünüp karar verebilen, teknik becerisi sağlam biri olmalıdır. Sokaklar çoğu zaman ölçüp biçerek fotoğraf çekebileceğimiz rahat alanlar değildir. Çünkü sokaklarda hayat çok hızlı akıp gidiyor ve bunun takibi için mutlaka hız ve teknik bilgi gerekmektedir. Sokak fotoğrafı çekebilmek için sokaklarda, yaşamın içinde daha çok zaman geçirmek gerekiyor. Hafta sonu kamerayı çantadan çıkarıp sokaklara çıkmakla sokak fotoğrafçılığı yapmak oldukça zor! Ben her gün elimde kameram ile birlikte sokaklardayım. Sokak fotoğrafçısının misyonu, özellikle yakın çevresinden başlayarak erişebildiği her alandaki sosyal yaşamın içindeki akıp giden anların detaylarını insan ve mekân önceliğiyle belgelemek olmalıdır.

    Şubat 2025

    Sadık ÜÇOK

    KAVRAMSAL FOTOĞRAF ÜZERİNE

    Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , , , etiketlendi

    Kavramsal fotoğraf, belirli bir fikir, duygu, düşünce veya anlamı ifade etmek için fotoğrafçının soyut veya yaratıcı unsurları kullandığı bir fotoğraf türüdür. Bu tür fotoğraflar görüntüdeki öğelerin estetik ve teknik niteliklerinden ziyade, izleyicide bir düşünce veya his uyandırmayı amaçlar ve çoğunlukla gerçekçi unsurlar yerine semboller, renkler, nesneler ya da ışık-gölge oyunlarıyla mesajlarını iletir. Aktarmak istenen anlam ve mesaj ön plandadır. Çoğunlukla izleyiciyi düşündürmek, duygusal bir bağ kurmak ya da belirli bir temayı sorgulatmak amaçlanır.

    Kavramsal fotoğraf, kendi içinde genellikle aşağıdaki unsurları içerir:

    1. Anlam Katmanları: Görüntü, genelde birden fazla anlam taşır ve izleyicinin kendi yorumlarını katmasına olanak sağlar.
    2. Simge ve Metaforlar: Belirli objeler veya sahneler, başka bir şeyi temsil etmek için kullanılır. Örneğin, bir saat zamansallığı, bir kırık ayna kimlik veya kişilik çatışmasını ifade edebilir.
    3. Planlama: Kavramsal fotoğraflar çoğunlukla doğaçlama değil, detaylı bir planlamanın ve tasarımın sonucudur. Sahne, ışık, kompozisyon ve renk paleti dikkatlice düşünülür ki, bu durumu Kurgu fotoğraf ile karıştırmamak gerekir.
    4. Sanat ile Fotoğrafın Buluşması: Kavramsal fotoğraf, fotoğrafçılığı bir sanat formu olarak kullanır. Bu nedenle, resim, heykel, performans veya edebiyat gibi diğer sanat disiplinlerinden de ilham alabilir.

    Örneğin:

    • Kavramsal bir fotoğraf, bir kafesin içinde hapsolmuş ışık huzmesi, özgürlük ve sınırlama arasındaki çatışmayı temsil edebilir.
    • Fikir Odaklı Yaklaşım: Bu fotoğrafın çekiminde kullanılan her öğe – ışık, kafes, gölgeler – belirli bir mesaj taşır ve fotoğrafın hikayesini destekler.

    Fotoğraflar: Arzu EKE’ nin Şinasi BARUTÇU Kupasını kazanan “Gizli Bahçe” isimli Foroğraf Serisi

    Kavramsal fotoğrafçılık, izleyici ile derin bir etkileşim kurmayı hedeflemesi, fikirlerin ve düşüncelerin ön planda olması sebebiyle kavramsal anlatımdaki ve kavramsal sanattaki rolü de önemlidir. Fotoğrafın kavramsal sanattaki rolünü de birkaç başlık üzerinden kavramsal açı olarak değerlendirebiliriz.

    Belge Niteliği: Kavramsal sanat, genellikle bir performansı, yerleştirmeyi veya geçici bir durumu belgelemek için fotoğrafı kullanır. Sanatçıların eseri kalıcı kılmak amacıyla fotoğraflamaları, izleyicilere sanatın bir parçası olarak sunulur. Örneğin, Christo ve Jeanne-Claude’un büyük çaplı çevresel yerleştirme projeleri, sadece geçici olarak var olur ve genellikle fotoğraflarla ölümsüzleştirilir. Ayrıca her yerleştirme, kavramsal fotoğrafın da konusu olabilir.

    ⁠Temsil Araçları: Fotoğraf, kavramsal sanatçılar tarafından somut bir kavramı veya düşünceyi temsil etme aracı olarak da kullanılabilir. Fotoğrafın gerçekliği temsil etme özelliği sanatçılara izleyici ile fikirlerini doğrudan paylaşma imkanı verir. Sanatçılar, bir görüntünün altında yatan kavramlarla oynayarak, gerçekliğin algısını sorgulatabilir.

    ⁠Manipülasyon ve Yeniden Bağlamlandırma: Kavramsal sanatçılar, fotoğrafı manipüle ederek veya yeniden bağlamlandırarak İzleyicinin beklentilerini ve algılarını bozmayı amaçlayabilir. Bu, bir objeyi veya durumu farklı bir bakış açısıyla sunarak, sıradan olanın altındaki daha derin anlamları keşfetmeye yardımcı olabilir.

    ⁠Metin ve Görselin Birleşimi: kavramsal sanatta fotoğraf, sık sık metinle birleştirilir. Bu durum sanatçının belirli bir fikri daha açık bir şekilde ifade etmesini sağlar. Fotoğrafın gerçekliği ile metnin soyutluğu birleştiğinde izleyici, metin ile görselin arasındaki farklı bağlantıları kurabilir.


    Fotoğraf kavramsal sanatta yalnızca bir araç değil, aynı zamanda sanatçının mesajını iletmesinde güçlü bir ifade biçimi olarak önemli bir rol oynar. Fotoğrafın nesnelliği ve gerçekliği temsil etme gücü, Kavramsal sanatçılar tarafından sıklıkla sorgulanır, yeniden biçimlendirilir ve dönüştürülür. Kavramsal fotoğrafa bütün bu geniş bakış açısı ile değerlendirmek bizi de geliştirecek unsurları ayrıca içinde barındırmaktadır. Bu geniş bakma şekli, fotoğrafın biçimsel bir anlatımın dışında çok daha büyük bir derinliğinin olduğunun da kanıtıdır. Bu derinliğin büyüklüğünden kendinizi mahrum bırakmamanız dileklerimle …

    Ocak 2025

    Arzu EKE

    MOBİL FOTOĞRAFÇILIK

    Gönderi tarihi Anasayfa, Blog içinde yayınlandı, , , , , , , , , , etiketlendi

    Fotoğraf ile ilgilenen herkesin mutlaka duyduğu bir cümledir “En iyi kamera yanınızda olandır.” Her zaman yanımızda olan kamera tabii ki cep telefonumuzdur. Peki bu kamerayı nasıl kullanıyoruz? Her gün milyarlarca fotoğraf çekiliyor. Ama bu fotoğrafların değeri nedir? Kuşkusuz herkesin fotoğrafı kendi için değerlidir. Ancak bazı kareler vardır ki herkesi etkiler. Yetenekli eller ve gözler ile kameranın çeşidi bir detay haline dönüşür. Görüntü bombardımanına tutulduğumuz ve bir fotoğrafa en fazla 3 saniye baktığımız bu günlerde, görsel okur-yazarlık, kompozisyon, ışık bilgisi ve görüntü ile bir hikâye anlatabilme becerisi çok değerli hale gelmiştir. Bu becerilerle gerçekten çok kaliteli fotoğraflar elde edebiliriz. Cep telefonunun profesyonel makinelerin yerini alması (en azından yakın gelecekte) beklenmiyor ama cebimizdeki potansiyelin farkında olup güzel fotoğraflar üretmek de bizim elimizde.

    Birçok fotoğraf meraklısı kamera yerine cep telefonunu tercih etmeye başladı. Bunun en önemli nedeni sürekli yanımızda olması ve bizi fazla yükten kurtarması. Ayrıca, son yıllarda çıkan modellerde hem geniş açı hem de dar açı lens bulunması da bir etken. Diğer önemli bir husus ise yapay zekâ desteği olması. Cep telefonu kameraları sahneyi tanıyor ve pozlama, beyaz ayarı, netleme ayarlarını kendi yaparak kullanıcıya sadece ekrana dokunmak kalıyor. Durum böyle olunca da fotoğrafa yeni başlayanlar manuel ayarlı kameraları tercih etmiyorlar. Buna ek olarak cep telefonu kamerasını tercih edenler arasında filtre kullanımı da oldukça yaygın. Aslında bu filtrelerin çekim sonrasında da kullanılması mümkünken çekerken kullanılıyor ve orijinal fotoğrafa veda ediliyor. Sonraki yıllarda aynı fotoğrafı keşke böyle çekmeseydim dediğimizde ise dönüşü çok zor oluyor. Filtre kullanırken veya sığ alan derinliği tercih edildiğinde telefonlar fotoğrafa zarar verebiliyor ve çok yapay görüntüler ortaya çıkıyor. Kolay olanı tercih ederken bazen iyi fotoğraftan vazgeçiliyor.

    Çektiğimiz fotoğrafları karta bastırma alışkanlığımızı da kaybettik. Artık tüm anılarımız dijital ortamda. Anılarımızı da çoğunlukla telefon ekranından izliyoruz. Ekranda fotoğrafı tam boyutlu görmek istiyoruz ve ekranların büyük bir kısmı 16:9 oranında olduğu için çekim esnasında bu oranı ve genelde de dikey olarak tercih ediyoruz. Bu fotoğraflarımızı bilgisayar ve televizyon ekranlarında izlemekten de hoşlanmıyoruz. Sonuç olarak sadece telefondan izlediğimiz çok sayıda dikey fotoğraf sahibi oluyoruz. Cep telefonu kamera sensörleri 4:3 oranda üretilmekte ve biz ekranı dolduralım derken sensörü tam anlamı ile kullanmıyoruz. Yaşadığı güzel anları kaydetmek için telefon kamerasını nasıl kullanacağı herkesin kendi tercihidir. Kayıt altına aldığımız görüntüleri sunmak veya sergilemek için fotoğraf ve resim sanatının ilkelerinden faydalanmak fotoğrafımıza değer katacak ve uzun yıllar rahatça izlenmesini sağlayacaktır. Cep telefonu ile bu tür fotoğraflar çekerken, kompozisyon kurallarına uyulması ya da uyulmayacak kadar etkili bir kadraj olması, kolay izlenebilir en boy oranına sahip olması (4:3, 3:2 veya 1:1), fotoğrafın doğallığını bozacak yapay zekâ etkilerinin olmaması, fotoğraf üzerinde telefon markası, tarih vb. filigran olmaması, daha sonra baskı alma ihtimaline karşı 8 MP veya üstünde bir çözünürlükte olması biçimsel açıdan yeterli olacaktır. İçerik ise herkesin birikimine, yeteneğine ve tercihine göre değişecektir. Sosyal medya platformlarında 3 saniyede tüketilmeyecek, baktıkça bize yıllarca keyif verecek fotoğraflar üretebilmek dileğiyle…

    Kasım 2024

    Emin ATEŞ